Fot. Stock

Najpierw sprawdź wymiary i wymagania montażowe pergoli

Przed zleceniem fundamentów należy wybrać model pergoli i uzyskać jego rysunek montażowy. Potrzebne będą rozstaw słupów, wymiary podstaw, rozmieszczenie otworów na kotwy oraz wymagane wysokości podparcia. Wymiar handlowy, np. 3 × 4 m, może oznaczać zewnętrzny obrys dachu. Miejsca pod fundamenty wyznacza się według wymiarów montażowych, z uwzględnieniem tego, czy podano je między osiami, czy krawędziami słupów.

Dostępne modele wraz z dokumentacją techniczną można obejrzeć w sklepie z wyposażeniem do ogrodu i tarasu Focus Garden, na stronie https://focusgarden.pl/pergole-tarasowe.

Dokumentację wybranego modelu trzeba przekazać osobie przygotowującej podłoże. Wraz z nią należy zgłosić planowane wyposażenie, np. rolety boczne, przeszklenia lub napęd elektryczny. Osłony mogą zmieniać obciążenia od wiatru, a zasilanie wymaga wcześniejszego zaplanowania trasy przewodów.

Przed rozpoczęciem prac powinny być ustalone wymiary i głębokość fundamentów, klasa betonu, ewentualne zbrojenie oraz sposób kotwienia. Jeśli instrukcja pergoli nie zawiera rozwiązania odpowiedniego dla konkretnego gruntu i miejsca montażu, te parametry powinien określić konstruktor.

Fundamenty punktowe czy płyta betonowa pod pergolę?

Fundamenty punktowe wykonuje się osobno pod każdym słupem. Można zastosować je pod tarasem z kostki, płyt na podsypce lub desek, pozostawiając pozostałą powierzchnię bez betonowania. Na gotowym tarasie wymagają rozebrania nawierzchni w miejscach podparcia. Ich rozmieszczenie trzeba dokładnie dopasować do konstrukcji pergoli.

Płyta betonowa może jednocześnie stanowić podłoże tarasu i miejsce kotwienia słupów. Musi jednak mieć parametry pozwalające przenieść obciążenia od pergoli. Przy nowej płycie uwzględnia się je podczas projektowania. Przy istniejącej trzeba sprawdzić grubość, wytrzymałość betonu, zbrojenie, rysy oraz odległość planowanych kotew od krawędzi.

Przy fundamentach punktowych szerokość górnej powierzchni musi umożliwiać zachowanie wymaganych odległości kotew od krawędzi betonu. Dlatego wielkości fundamentu nie dobiera się wyłącznie do obrysu podstawy słupa. Rozstaw kotew, ich głębokość osadzenia i minimalną grubość betonu sprawdza się w dokumentacji systemu mocującego.

Jak wykonać fundamenty pod słupy pergoli?

Po sprawdzeniu przebiegu podziemnych instalacji należy wytyczyć punkty podparcia. Na tym etapie mierzy się rozstaw słupów, przekątne prostokątnego układu i odległości od budynku. Trzeba również ustalić wysokość gotowej nawierzchni, aby fundamenty nie znalazły się zbyt nisko lub zbyt wysoko.

Z miejsc pod fundamenty usuwa się humus, czyli wierzchnią warstwę ziemi zawierającą materię organiczną. Często ma ona około 20–30 cm grubości, ale należy zdjąć ją w całości, również jeśli sięga głębiej. Następnie wykonuje się wykopy pod fundamenty. W gruntach podatnych na wysadziny mrozowe punktem odniesienia jest lokalna głębokość przemarzania, wynosząca w Polsce od około 80 do 140 cm. Spód fundamentu powinien znaleźć się poniżej tej strefy, chyba że projekt przewiduje inne zabezpieczenie przed przemarzaniem. Głębokość mierzy się od docelowego poziomu terenu, a nie od dna powstałego po zdjęciu humusu. Ostateczne posadowienie zależy również od głębokości zalegania nośnego gruntu i wymagań konstrukcji pergoli.

Następnie przygotowuje się przewidziane w projekcie warstwy podłoża, deskowanie i zbrojenie. Jeżeli zastosowano kotwy osadzane podczas betonowania, ich położenie należy ustabilizować szablonem odpowiadającym otworom w podstawie słupa. Przy kotwach montowanych później pozostawia się powierzchnię betonu przygotowaną do podparcia i wiercenia.

Mieszankę betonową trzeba zagęścić, a powierzchnię wykończyć na ustalonej wysokości. Po betonowaniu rozpoczyna się pielęgnację, która ogranicza utratę wilgoci i chroni beton przed niekorzystną temperaturą. W harmonogramie prac warto przewidzieć około 28 dni między betonowaniem a montażem pergoli. W tym czasie beton dojrzewa i nabiera wytrzymałości, choć przy niskiej temperaturze proces ten przebiega wolniej. Wcześniejszy montaż jest możliwy, jeśli potwierdzono, że beton osiągnął wytrzymałość wymaganą do zamocowania i obciążenia konstrukcji, a instrukcja wybranych kotew dopuszcza ich zastosowanie w betonie w tym wieku.

Jak przygotować gotowy taras z kostki, płyt lub desek?

Sposób montażu pergoli na istniejącym tarasie zależy od tego, co znajduje się pod nawierzchnią. Przed rozpoczęciem prac warto odszukać zdjęcia z budowy lub dokumentację tarasu. Jeśli ich nie ma, może być konieczne zdjęcie kilku elementów wykończenia, aby sprawdzić podłoże. Pozwoli to ustalić, czy można wykorzystać istniejący beton, czy trzeba wykonać osobne fundamenty pod słupy.

Na tarasie z kostki lub płyt ułożonych na podsypce zdejmuje się nawierzchnię w miejscach przewidzianych pod fundamenty. Po wykonaniu fundamentów i uzyskaniu przez beton wymaganej wytrzymałości można odtworzyć wykończenie wokół punktów mocowania. Słupy należy zakotwić w przygotowanym betonie. Przykręcenie podstaw wyłącznie do kostki lub pojedynczej płyty pozostawia mocowanie w elemencie, który może się przemieścić razem z konstrukcją.

Na tarasie drewnianym lub kompozytowym należy sprawdzić legary i ich podparcie. Mocowanie pergoli do konstrukcji tarasu jest dopuszczalne wtedy, gdy sprawdzono, że przeniesie ona dodatkowe obciążenia. W przeciwnym razie pod słupami wykonuje się osobne fundamenty, zdejmując na czas prac część desek. Przy ponownym układaniu nawierzchni trzeba zachować szczeliny wokół słupów zgodnie z zaleceniami producenta desek.

Przy płytach na wspornikach mocowanie trzeba doprowadzić do odpowiedniej warstwy nośnej poniżej nawierzchni. Podstawa słupa wymaga podparcia, które przeniesie obciążenia bez naciskania na samą płytę wykończeniową. Jeżeli pod wspornikami znajduje się hydroizolacja, przed rozpoczęciem prac należy ustalić sposób przeprowadzenia i uszczelnienia mocowań.

Na tarasie z płytkami przyklejonymi do betonu trzeba znać grubość płyty betonowej oraz warstw nad nią. Kotwa musi być osadzona w betonie na głębokość podaną w jej dokumentacji. Grubość płytki, kleju i warstwy wyrównawczej należy uwzględnić przy doborze długości mocowania, ale nie wlicza się jej do głębokości zakotwienia. Podparcie podstawy słupa powinno zabezpieczać płytki przed pęknięciem podczas dokręcania śrub i późniejszego użytkowania pergoli.

Jak pogodzić poziom pergoli ze spadkiem tarasu?

Przy wyznaczaniu wysokości fundamentów trzeba uwzględnić spadek gotowej nawierzchni. Przykładowo nachylenie 2% oznacza obniżenie powierzchni o 2 cm na każdym metrze. Na tarasie o długości 4 m różnica wyniesie więc 8 cm. Jeśli słupy pergoli mają jednakową długość, ustawienie ich bezpośrednio na takiej nawierzchni spowoduje pochylenie całej konstrukcji.

Wysokości podparcia poszczególnych słupów należy ustalić według instrukcji pergoli, a następnie przenieść je na fundamenty. Do pomiaru można użyć niwelatora lub poziomicy laserowej. Najlepiej zrobić to przed betonowaniem, aby później nie trzeba było korygować gotowych podpór. Dokumentacja montażowa powinna również określać dopuszczalny sposób wyrównania ewentualnych nierówności.

Pod podstawy słupów nie należy wkładać kawałków desek ani płytek. Drewno może nasiąkać i zmieniać wymiary, a płytki pękać pod naciskiem. Jeśli potrzebne jest wyrównanie, wykonawca powinien zastosować rozwiązanie przewidziane dla danego mocowania. Skracanie słupów trzeba uzgodnić z producentem — w niektórych modelach wewnątrz znajdują się kanały odprowadzające deszczówkę.

Przed ułożeniem nawierzchni należy sprawdzić, gdzie znajdują się wyloty wody z pergoli i dokąd będzie ona odpływać. Otworów nie można zasłonić kostką, obrzeżem ani maskownicą. Jeżeli odpływ ma być podłączony do instalacji odwodnienia, przewody przygotowuje się przed wykończeniem tarasu. Przy pergoli ustawianej obok domu trzeba też sprawdzić, czy belki, lamele i osłony boczne nie będą kolidować z drzwiami, roletą zewnętrzną lub okapem.

Co sprawdzić przed kotwieniem pergoli?

Przed wierceniem należy porównać rozmieszczenie podstaw słupów z rysunkiem montażowym. Sprawdza się odległości między nimi, przekątne prostokątnego układu oraz wysokości podparcia. Otwory na kotwy muszą zachowywać wymagane odległości od krawędzi betonu. W miejscach wiercenia trzeba również sprawdzić przebieg zbrojenia i instalacji, korzystając z dokumentacji oraz odpowiedniego detektora.

Kotwy dobiera się do obciążeń, parametrów betonu i warunków na zewnątrz. Ich dokumentacja określa średnicę i głębokość otworów, sposób usuwania pyłu oraz moment dokręcania. Wykonawca powinien przestrzegać tych wartości i używać wskazanych narzędzi, w tym klucza dynamometrycznego, jeśli wymaga go instrukcja. Zbyt mocne dokręcenie może uszkodzić mocowanie lub podłoże.

Przy kotwach chemicznych trzeba dodatkowo odczekać, aż zaprawa się utwardzi. Czas ten odczytuje się z tabeli producenta dla temperatury betonu podczas montażu. Do jego upływu nie wolno obciążać mocowania ani dokręcać go momentem przewidzianym dla gotowego połączenia. W chłodniejszych warunkach oczekiwanie może trwać dłużej.

Jeśli fundamenty i pergolę montują różne ekipy, należy przekazać montażystom wymiary podpór, datę betonowania i informacje o zastosowanym betonie. Przydadzą się także zdjęcia zbrojenia oraz fundamentów przed ułożeniem nawierzchni. Miejsca kotwienia powinny pozostać odsłonięte do kontroli i montażu, podobnie jak przygotowane odpływy oraz wyprowadzenia przewodów.